گویشی های 3
نه دریا بی تو خوش بی و نه صحرا
نه دومن بی تو خوش بی ونه بالا
زمین و آسمون فرقی نمی کوت
خوشن هر جا که دلبر باشه اونجا
"حسین دوراهکی م"
***
به جون مو مث اینکه اشزتن جن
یه اوضاع کمر در عکربی هن
دگه امنی شات بهتر سی تو واگم
تو ایفهمی دلم دیونه ی کن
"حسن سهولی"
***
دل از بی هم زبونی خسه واوی
گل از نامهربونی خسه واوی
بیو هونخ کمی پیشم که بی تو
حسین از زندگونی خسه واوی
"حسین دوراهکی م"
***
مو ایفهمم دلت با یار دیگن
دست دس ددکنی دیار دیگن
همی دس می کنی تو هر دو پنگم
دلت اما قرارش زار دیگن
"محمد کاظمی"
***
مو نیفهمم جوونی خوم چطو رفت
تموم عمر مو بیشتر به دو رفت
نه عاشک وابدم نه عاشک امبی
مو نیفهمم! تو ایفهمی چطو رفت!1
"حسن سهولی"
1)این شعر بی اختیار وغیر معمول در مصراع آخرصنعت ردالقافیه گرفت من هم مثل خیلی ها می گویم ایرادی ندارد چون خوشایندی وگوش نوازیش آسیب ندیده است و به دلیل کوتاهی قالب تکرار قافیه محسوس نیست گویا در دوبیتی های جغرافیایی وگویشی هم تکرار معمول بوده است(؟)
***
حسین اشتی خراسون یارگیری
دوباره دلبری عیارگیری
بگی که اشتسم یار امپسندن
به ما فخر آکنی پروازگیری
"محمد کاظمی"
***
همه کول و کرار همره ی مو تیبس
همه حرف های فرار همره ی مو تیبس
شوی که پیودم تا ره سپاریم
همش کارم مدار همره ی مو تیبس
"محمد کاظمی"
***
موهم حیرون توکه هم هراسون
ولم تو کرد تو گرمی توسون
تو که بی هرس و پرس اشتی به تهرون
حسینم دلکششتی رف خراسون
"حسن سهولی"
***
نه صب شادم نه شب داد ا ز تو ای داد
سراسر عمرمن غم بود و بیداد
جهان را سر به سر مهر تو کردند
نصیب ما نشد جز محنت آباد
"محمد کاظمی"
***
چه بارم سی چشی ناز کشنگت
چه بارم سی لبای همچو کند ت
که تا واز آکنی کنج بغل سیم
نجاتم هادی از چشم پلنگت
"محمد کاظمی"
***
مو که چیزی نمیتم جز خوت امیت
مو واز آمی کنم آغوش خوم سیت
همه صب تا پسین دسم دعا بی
همه چش انتظارم تا بتم بیت
"خلیل دریانورد"
***
تو او وارفت عمرم لنگ لنگان
دگه وینیجرم چی باب دندان
به اینه ایبنم خوم ایگم ای دل
مو آردم بخت آربیزم هلنگان1
"حسن سهولی"
1)یک هجای خفیف اضافی درمصراع آخر رکن اول هجای دوم گویا گوش آزار نیست
***
اشم برسو اشم دلدار بارم
اشم درمون جون زار بارم
اشم کربون کنم هفتاد جونم
که شاید یادش از بیمار بارم
"محمد کاظمی"
***
اگه عهدم جفا اتکه تو اتکه
اگه عمرم تبا اتکه تواتکه
ستاره ی بخت مو روشن مث ماه
اگه بختم سیا اتکه تواتکه
"حسین دوراهکی م"
***
چه واوی سی مو ای عهد و وفی تو
مو اشکشتن همه امرو صبی تو
تو تو ناز و خوشی مو تو غم و رنج
چه فرکی شن خدی مو با خدی تو
"حسین دوراهکی م"
***
کرت خوتسم همش گپ می زنم شات
همش گپ می زنم از ناز سیمات
مو می گم کار دنیا سر سر نی
دیارن عشک و عشرت از جل و جات
"محمد کاظمی"
***
صبا اندم صدای ساز مارم
صدای بلبل دمساز مارم
سرم مینم میون چاک سینت
به یادت خلوت پر راز مارم
"محمد کاظمی"
***
مو کربون کدو بالات وابم
فدای گردش چششات وابم
تو می پرسی هی از ای حال زارم
فدای پرسش لبهات وابم
"محمد کاظمی"
***
زه ذوقم سه چارون چر چرو هن
مو نیفهمم چمن دردم گروهن
همه ی اینا یکل وبدتر از او
زنک هم توی خونم مرمرو هن
"حسن سهولی"
***
بهار و باغ و جنت بی تو خوش نی
خرنگ عشق قلیون مو تش نی
سی مو اتگت بگو از شهر مشهد
یه مشهد مشنی و صتا نمشنی
"حسین دوراهکی م"
*ّ*|*ّ
تو هر جا می بنی زر ایدی گردن
مو ایگم که تو جعلی با مو حتمن
اگه چشی تو بفتد چو چش مو
مگه کم ویبت از چشی تو اصلن!؟
"حسن سهولی"
***
ایگن کافر بری از هرچه غیرن
خدا شانا واشگت بت به دیرن
مو هرگز نگذرم ازنو بت خوم
بتا واگن که حرفش کفر کفرن
"حسن سهولی"
***
مو میتم که تو تنهاییم برنی
بیی جنبم نکونامیم برنی
خیالت حرز جونم بیت هرشو
جنون و عشق و سوداییم برنی
"حسن سهولی"
***
تو کافر وابسی ای نامسلمون
ول اتکردن مو این جا سر پریسون
تو رفتی با بتی نو یار وابی
مو این جا وابسم از غم پریشون
"محمد کاظمی"
***
شو اندن کار دنیا ری کرارن
کسی پهلی مو نی کار مو زارن
بسی هاکو خیالت تا نمرگم
خیالت محرم چش انتظارن
"محمد کاظمی"
***
نمی فهمم چمن کیفم نه کوکن
خرکی نخل دل همش پروکن
چطوری رخت دومادی بپوشم
شوارم لچ لچ و جومم چروکن
"حسین دوراهکی م"
***
خیال تو همی اشکردنم لات
تو شیرازم دلم پر ایزنت بات
وگرنه موکه این جاسم تو ای پارک
دی و دختر دریس۱ اشکردن و یات
"حسن سهولی"
ا)یعنی مرتب آراسته وبه ویژه آرایش کرده این واژه شایدعمر طولانی نداشته باشد اما چند دهه است که بسیار رایج وشایع است
***
نمی فهمم چمن غم تو چشامن
خیال خال او هرجا به هامن
سی خوم امگت ولش کو بی خیالش
نویوت سایمن همش دمامن
"حسین دوراهکی م"
***
بیو همساده ی چشام وابه
بیو هونخ کمی گرمام وابه
کمی دسم تو دس حوت بگرمون
که تا کیفی کنم حلوام وابه
"محمد کاظمی"
***
مو شیطون آبسم خم نابسم هیچ
بتا واگن که آدم نابسم هیچ
ایگن هچ نابسی هچ نابسی هیچ
مو ایگم به جهنم نابسم هیچ
"حسن سهولی"
***
بداری؟چش مبن هی گپ بزه شام
کسی نیسن بخن ای دین و دنیام
مو امشو وابسم سلطان عالم
زحد چین و ماچین تا حد شام
"محمد کاظمی"
***
سرت خو گوش دنیا خو دلت خو
به خوت نیگی که اتکردن چشت خو
امون هاده مو وینیلم که واشت
که بعد هر کشاکش آن تنت خو
"محمد کاظمی"
***
غم اندن کنج خونم دادو بیداد
بگو تا شیر مردی بات فریاد
مو پامالم زدس دردو غصه
کسی نی تا بکوت از بی کسون یاد
"محمد کاظمی"
***
پرم وازن ولی از یادم اشتن
چه حیف از یاد مو پروازم اشتن
هزاران راز انبوهن به سینم
زبونم بس سن و آوازم اشتن
"حسن سهولی"
***
ستاره ی بخت مو بی آسمونن
دلم از محنت و غم مشک خونن
نمی خوام وانویسم شرح حالم
همو بهتر که شرح مو ندونن
"حسین دوراهکی م"
***
مو امشو وابسم سر مست سرمس
دوزلف دلبرم هفت بندم اشبس
مو مشغولم کسی منع مونیکوت
بگو تکلیف از دل واسنت دس
"محمد کاظمی"
***
چتن امشو پریشون آوسی دل
مث فرهاد مجنون آوسی دل
ایطو که سر به صحرا اتندن حتم
سوار اسب شیطون آوسی دل
"حسین دوراهکی م"
***
به وصف زلف مجنونی حسینو
اسیر روی پریونی حسینو
هنیزا که تو لیلا ت اتندیدن
چتن امشو پریشونی حسینو
"حسن سهولی"
***
دلم خون و دلم خوناب رازن
به پیشم ره نمایون و درازن
نمی فهمم کمو ره باید اشتن
ره دوزخ وجنت هر دو بازن
"حسن سهولی"
***
بیو غله سر خوشن بهارن
بهارم خلوت ای غله زارن
پریشون کن دو زلف شو سیونت
میون غله ها جایی پنارن
"محمد کاظمی"
***
همش تیگت مو کربون تو ویبم
تموم عمر حیرون تو ویبم
مو چه امفهمی که با صت کس رفیکی
درو تیدا که مجنون تو ویبم
"محمد کاظمی"
***
مویسوبی گل آوم دلبر آوم
میون دلبری شهرم سرآوم
هنیزا بلبلی دل اشندا بیم
مث غنچه نزیکی پر پر آوم
"حسین دوراهکی"
***
دریغا چیت عمرم توی او رفت
مو حیرونم نمی فهمم چطو رفت
نه دل امدا نه دل ماسا نه امبرد
تموم عمر مو ایگی به خو رفت
"حسن سهولی"
***
سراسر عمر تو بی دلکششتی
خط عشک تو ایگش دس به دسی
همیشه ددکنا حرف توشوبی
نه ننگی بی به تو نه حرف زشتی
"محمد کاظمی"
***
هوا دوگن نه کوسن نه شمالن
نه گرمن او نه سردن او عدالن
شون یا روز نیفهمم چه وقتن
بهشتی این چنین بینی خیالن
"حسین دوراهکی م"
***
مو و دو بخت مو هم مثل مو دو
مث روزا که دوسن از پس شو
خداوندا یه چی ایگم بدت نات1
تو ات نیشات هادی بخت ازنو
"حسن سهولی"
1)این مصراع هم قبل ازاین با گویش دشتی آقای علی مرادی شاعر جغرافیا سرا وتوانای جنوب در منظومه ی ماندگار "کلا خا یاد مو وهدو یاد مووهدو "هم آورده
"خداوندا یچی می گم بدت نیت
کسی هر گس کس بی کس نوامبیت"
رک.شعر دشتی ودشتستان، دفتر پنجم (از فاضل تا وامق) ،عبدالمجید زنگویی،ص 436
***
چه ویبت اگه بیی امشو به پیشم
دوا هونی همه زخمای ریشم
تو ای غربت که مو بی کس ترینم
تویی هم دلبرم هم قوم خویشم
"حسین دوراهکی م"
***
جمش باغی پر از گل بی بگو نه
خنش آواز بلبل بی بگو نه
تکون شیدا که چین دامن نوش
غمم منزل به منزل بی بگو نه
"محمد کاظمی"
***
تو سیل مو یه دردین تو ایفهمی
مو سیلم سیل سردین تو ایفهمی
دگه از خوم نوامندن چیزی
به جز یه روی زردین تو ایفهمی
"حسن سهولی"
***
خطش اندن کین خوش از سفر بات
بسن دیری کین دیری به سر بات
سرم از شوک خطش بی کرارن
دلم پر ایزنت از سینه دربات
"محمد کاظمی"
***
مگو فاطو بگو حور و فرشته
خط عشکش ری قلبم شو نوشته
مو که حرف بدی باش امنزت بی
تو ایفهمی سی چه از پیشم اشته
"حسین دوراهکی م"
***
سرت ره ایبرت فاطو چه ایگی
تو جادو وابسی جادو چه ایگی
سر گوشت خون کیفت کرارن
کتابی وازکو عامو چه ایگی
"محمد کاظمی"
***
اگه فاطو فرشتن مو چه واگم
ایگی با عشک رشتن مو چه واگم
مگه خوت تو کتابا اتنخوندن
فرشته مال اشتن مو چه واگم
"حسن سهولی"
***
گنم کوله ی دیار اندن خوش اندن
دواره غله زار اندن خوش اندن
فرش اکرده دلم از دس یارم
میون خاصه زار اندی خوش اندی
"محمد کاظمی"
***
دلم تنگن دلم تنگ صدایش
سرم گیچن سرم گیچ هوایش
اگه بات از سفر آن یار جونی
خوشن خاک آوی و بفتی به پایش
"حسین دوراهکی"
***
همه قول و قرارا دبه اتکه
خوت ایفهمی که دس آخر چه اتکه
خیالاتی که مو ماریسنا بی
همه ی اونا تو یک جا پنبه اتکه
"حسن سهولی"
***
خیال امکه که ما پشت و پناهیم
تو با یکی دگه ما چش به راهیم
غمت سی مو خوشی با دیگرونی
"........ قنبر کنه غسلش براهیم"
"حسن سهولی"
1)ضرب المثل مشهوراین منطقه است که برای موقعیت های ضروری با نگاه کردن به دوربر خود وپاییدن، بسیار شنیده وگفته می شود.
***
خوش اندی میوه ی جونم خوش اندی
پناه شو وروزونم خوش اندی
بفهمی مو چه ام کشدن زدسست
نهنگ مونده در خونم خوش اندی
"مصطفا فخرایی ح"
***
دلم خوش بی که با تو سم همیشه
دلم بی تو همیشه ریشه ریشه
اگه مو سی دل خوم هم بنالم
"پلنگ که بنالد شیربیشه"1
"حسن سهولی"
1)همیشه مادران برای خوابیدن بچه ها لالایی می خواندند مطلع لالایی چنین بود
"مو لا لا می کنم رودم خو آشه"
***
اتاقش را پراز هرچه خوشی کرد
پر از کنسرت های چاوشی کرد
خبر ساده ست تیتر صبح فردا
حسین میدری هم خودکشی کرد
"حسین میدری"
***
نزن این حرف ما را آتشی کرد
پر از مرثیه های ناخوشی کرد
مگر این تیتر ساده خواندنی هست!؟
"حسین میدری هم خودکشی کرد"1
"حسن سهولی"
1)تضمین از مصراع آخردوبیتی حسین میدری
***
خیلی وقتن گپی مشتیم نگفتن
که از دریه واز کشتیم نگفتن
خومم از خوم بدم میت مدتی هن
دوبیتی لهجه ی دشتیم نگفتن
"حسین میدری"
***
نه شو اتبی نه روز از دس خیرو
خوت اتکربی همه پا بس خیرو
مگه خیرو دلش میل تو اشبی
هزاران سر بدن دربس خیرو
"محمدکاظمی"
***
تو خونن یارو خونه قصر حورن
چشی بک حسود از غصه کورن
کرم که اینخت نازم که ایکوت
سیچه جهل آکنم اوضام جورن
"حسین دوراهکی م"
***
اگه حور این چنون حورم پلشتن
زنو حور ایکنی ای حرف زشتن
چنون او ری دلش تاخورد امرو
گم اشکرده که ای هم راه دشتین
"محمد کاظمی"
***
دونگ اسم که نیفهمم چه واگم
مو یک جا نینخم پا به رکابم
مه روزن مو اشم امنی نزیکن
مث دونه ی تو هس ساییده وابم
"حسن سهولی"
***
نمی فهمی که خیرو خوش سوارن
ولی هر بوسه اش صد زهر مارن
مو می گم شایدم کو بهتر آبت
ولی افسوس خیرو مث پارن
"مصطفا فخرایی ح"
***
نه تنها تو زنا خیرو دیارن
تو راس ایگی که خیرو مثل پارن
مو نیفهمم که سی چه ای محمد
خرش ری خرمن خیرو سوارن
"حسن سهولی"
***
تو نیفهمی که ای خیرو چه هارن
تشن،زهرن گرفتار چه کارن
کدش بسه که دعوا جور واکوت
چو صیادی که در فکر شکارن
"محمد کاظمی"
***
مگی تو کچه ی خیرو چه کارن
تو خوت ایگی که خیرو هار هارن
تو شیرت نیگرد روبای خیرو
تو ایطوری لکی خیرو چهارن
"حسن سهولی"
***
شکار اشکردنت خیرو چه ایگی
دچار اشکردنت خیرو چه ایگی
تو خو بسی خو هفتاد ساله
بدار اشکردنت خیرو چه ایگی
"حسین دوراهکی م"
***
بمرگم بهترن ازعشک خیرو
الهی کرم وابت فرک خیرو
چه ایگی تو مو وابم خواسرونش
الهی هونخی هم ترک خیرو
"محمد کاظمی"
***
دلت وابسته هن به جون خیرو
مو ایگم که مرو ری بون خیرو
تو نیفهمی چطوری ایرزد شهت
چطوری ایبنی زبون خیرو
"حسن سهولی"
***
دلت خین و سرت رفت از غم او
کیا ویبی تو یار و همدم او
تو شاکردن زکوم و آشناهات
کین روزی بگیری ماتم او
"محمد کاظمی"
*ّ**
الهی هونخی تو خصم خیرو
دگه سیر آبسم از رسم خیرو
ره ورسمی که خیرو اشگرفتن
خجالت ایکشم از شرم خیرو
"محمد کاظمی"
***
همی ایجنبنت لالا ش ایکوت
شدخ شیسیت و هی باباش ایکوت
تکون ایدت بزنگ رنگ رنگش
کل وبیتی پتی همراش ایکوت
"محمد کاظمی"
***
بوا هونخ مرو دریا نهنگن
نهنگن عکربن مارن پلنگن
بوا هونخ مرو بی یار و یاور
تفنگت بی فشنگن پات لنگن
"حسین دوراهکی م"
***
"مادر"
همی که بوی خوش با باد هی یات
مو ایگم که بو از برگوشه ات یات
کسی غیر مو نیفهمت چه ایگم
ولی ای آرزون هیهات هیهات
"حسن سهولی"
***
گدازو واوسم از دس خیرو
دوارتی واوسم پا بس خیرو
خدای جون مو واسو خدایا
که مو اشکشتن چشای مس خیرو
"مصطفا فخرایی"
***
حذر ها کو ز چش مس خیرو
چه دردا امکشی از دس خیرو
یکینت بت که کار پی گرازن
دواره وابسی پابس خیرو
"محمد کاظمی"
***
موی کافر بگو ایمون به چم بی
تفنگ سر پر پرون به چم بی
مو که خوم خوش خوشک عاقل نبسم
نمی فهمم زن پریون به چم بی
"حسین دوراهکی م"
دانش آموخته ی زبان و ادبیات فارسی